Boekentips maart 2026

Waar ik me voor schaam

Sheila Sitalsing

In Waar ik me voor schaam onderzoekt Sheila Sitalsing het beladen oorlogsverleden van haar familie. Het boek draait om de betrokkenheid van haar grootouders bij de NSB in de Tweede Wereldoorlog. Wat volgt is een openhartige zoektocht naar schuld, schaamte en intergenerationele verantwoordelijkheid.

Het boek ontstaat wanneer ze na het overlijden van haar moeder ontdekt dat in de oorlogsverhalen die haar moeder haar altijd verteld heeft een pijnlijk deel van de familiegeschiedenis is weggelaten. Tijdens haar zoektocht duikt ze de archieven in en onderzoekt ze de beweegredenen van haar opa. Ze probeert te doorgronden wat hij wel en niet heeft geweten en hoe hij tot bepaalde keuzes is gekomen. Niet al deze vragen worden beantwoord, de lezer wordt hierdoor meegenomen in het niet-weten. 

Sitalsing schetst daarnaast ook een maatschappelijke context. Met het openbaar worden van de archieven over collaboratie, zijn nieuwe vraagstukken ontstaan over privacy en verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd bieden de stukken een inkijkje in het denken en handelen van zo’n 400.000 Nederlanders. Sitalsing legt uit hoe de Nederlandse geschiedschrijving zich vooral heeft gericht op verzet en heldendaden, maar het ongemak van collaboratie liever achterwege liet. 

Waar ik me voor schaam is meer dan een familiegeschiedenis: het is een confrontatie met een verleden dat niet zwart-wit is. Sitalsing laat hierin ruimte voor twijfel, ongemak en tegenstrijdige gevoelens. Het boek maakt duidelijk dat schaamte niet alleen iets individueels is, maar ook collectief kan zijn. Bovendien wordt de lezer uitgenodigd om na te denken over de eigen familie, over wat wordt doorgegeven en wat juist wordt verzwegen.

Gerecenseerd door Sophie van Leeuwen, psycholoog in opleiding tot GZ-psycholoog bij MOC 't Kabouterhuis en lid van de NtVP Communicatiecommissie.

Ik moet het nog even verwerken, maar hoe dan? 

Elisa Van Ee

In Ik moet het nog even verwerken, maar hoe dan? verkent Elisa van Ee hoe mensen omgaan met ingrijpende ervaringen en verlies. Thema’s als hoop, veerkracht, troost en betekenisgeving lopen daarbij als een rode draad door het boek.

Een kracht van het boek is de manier waarop verschillende invalshoeken met elkaar worden verweven. Vanuit onder andere psychologische, wetenschappelijke en filosofische perspectieven belicht Van Ee waarom sommige mensen na een schokkende gebeurtenis klachten ontwikkelen en anderen niet. Wetenschappelijke inzichten en filosofische reflecties – onder meer geïnspireerd door denkers als Friedrich Nietzsche – worden afgewisseld met eigen persoonlijke verhalen. Van Ee gebruikt hiervoor een treffende metafoor: het verwerken van ervaringen lijkt op het verweven van tapijten, waarin oude en nieuwe draden samen een nieuw geheel vormen en worden geïntegreerd in een breder levensverhaal.

In het boek wordt benadrukt dat er geen universele manier is waarop iemand met verlies of pijnlijke ervaringen zou moeten omgaan; het is een persoonlijk proces. Er wordt stilgestaan bij hoe emoties als schaamte, boosheid en schuld het verwerkingsproces kunnen bemoeilijken, en hoe veerkracht en de sociale omgeving herstel kunnen ondersteunen.

Wat het boek bijzonder maakt, is dat Van Ee spreekt vanuit verschillende rollen: als hoogleraar, klinisch psycholoog en vanuit haar eigen persoonlijke ervaringen. Dat maakt het boek waardevol voor een divers publiek, waaronder zorgprofessionals en onderzoekers, maar ook voor mensen die zelf handvatten en bredere perspectieven willen in hun eigen verwerkingsproces of dat van anderen.

Gerecenseerd door Shireen Adham, psycholoog bij GGZ Noord-Holland-Noord en communicatiemedewerker bij de NtVP.