9 oktober 2026
Door team kennisevenementen.
Heb je de lezing gemist? Als NtVP lid kun je alle lezingen terugkijken via "Mijn Mediatheek" onder "Mijn NtVP". Nog geen lid? Schrijf je dan hier in!
Op woensdagavond 7 oktober verzorgden Dr. Rik Knipschild en Prof. Dr. Trudy Mooren samen een NtVP-lezing over traumabehandeling van jeugdigen in complexe leef- en opgroeiomstandigheden. En dat deden zij op zeer bevlogen wijze. Centraal in de lezing stonden de resultaten van twee recent afgeronde Nederlandse onderzoeken naar traumabehandeling bij jeugdigen: de MARS-studie naar adolescenten met meervoudige interpersoonlijke traumatisering en de KIEM-studie naar gevluchte kinderen en adolescenten met PTSS.
In het eerste deel van de lezing besprak Rik Knipschild de omvang van traumatisering onder jeugdigen in de geestelijke gezondheidszorg. Uit onderzoek blijkt dat ingrijpende levensgebeurtenissen veel voorkomen en samenhangen met ernstigere psychische klachten. Vervolgens ging hij in op de behandeling van PTSS bij jeugdigen die meerdere vormen van interpersoonlijk trauma hebben meegemaakt. Hierbij presenteerde hij de resultaten van de MARS-studie, waarin een gefaseerde behandeling bestaande uit eerst een zogenaamde ‘stabilisatie fase’ bestaande uit STAIR-A (Skill Training in Affective and Interpersonal Regulation) gevolgd door EMDR werd vergeleken met een behandeling bestaande uit uitsluitend EMDR. Beide behandelvormen bleken effectief in het verminderen van PTSS-klachten. Opvallend was dat de EMDR-only conditie vergelijkbare resultaten behaalde met minder behandelsessies.
Daarnaast stond hij stil bij een belangrijke vraag uit de dagelijkse praktijk: welke jongeren krijgen we niet in de behandelkamer, en waardoor vallen jongeren tijdens behandeling uit? Op basis van focusgroepen en Delphi-panelonderzoek kwamen verschillende belemmerende factoren naar voren, waaronder onvoldoende veiligheid of stabiliteit, beperkte steun vanuit het systeem, praktische drempels, loyaliteitsconflicten en een gebrek aan vertrouwen of regie. Rik legde uit dat de uitdaging vaak niet ligt in de behandelbaarheid van jongeren zelf, maar in de vraag hoe traumabehandeling beter kan aansluiten bij hun complexe leefcontext.
In het tweede deel van de avond richtte Trudy Mooren zich op jeugdigen met een vluchtgeschiedenis. Zij schetste de verhoogde kans op psychische problemen, waaronder PTSS, bij kinderen en adolescenten die zijn gevlucht voor oorlog, geweld en onveiligheid.
Vervolgens presenteerde zij de resultaten van de KIEM-studie, waarin behandeling met EMDR en KIDNET (Narratieve Exposure Therapie) werden vergeleken met een wachtlijstconditie bij gevluchte kinderen en jongeren met PTSS. Beide behandelingen bleken effectief in het verminderen van PTSS-symptomen en lieten sterke effecten zien ten opzichte van de wachtlijstconditie, de effecten in de EMDR conditie waren echter groter dan in de KIDNET conditie. De resultaten onderstrepen dat evidence-based traumabehandeling ook voor gevluchte jeugdigen goed toepasbaar en bovendien effectief is.
Naast de effectiviteit van behandeling besteedde Trudy aandacht aan factoren die de toegang tot zorg beïnvloeden. Taalbarrières, cultuurverschillen, praktische belemmeringen, onzekerheid over verblijfsstatus en de betrokkenheid van ouders kunnen allemaal van invloed zijn op het bereiken en behouden van deze doelgroep in zorg. Trudy benadrukte het belang van cultuur-sensitief, outreachend en systeemgericht werken, waarbij behandeling niet alleen gericht is op symptomen, maar ook op de context waarin jeugdigen opgroeien en idealiter de familie nauw in de behandeling betrekt.
De gezamenlijke boodschap van Rik en Trudy was dat effectieve traumagerichte behandeling mogelijk is, ook bij jeugdigen met zeer complexe traumageschiedenissen of vluchtachtergronden. Tegelijkertijd vraagt succesvolle behandeling om aandacht voor veiligheid, ouder- en systeembetrokkenheid, praktische toegankelijkheid en gezamenlijke besluitvorming. De lezing bood daarmee niet alleen inzicht in recente onderzoeksresultaten, maar gaf ook waardevolle handvatten voor de dagelijkse praktijk van professionals die werken met getraumatiseerde jeugdigen en hun gezinnen.
Wij danken Rik en Trudy voor hun inspirerende lezingen en het delen van hun belangrijke onderzoekswerk en praktijkervaringen!
