15 juni 2026
Binnen de NtVP lezen we veel boeken. Deze keer hebben we een korte recensie geschreven over het volgende interessante boek: Waar wij altijd geweest zijn van Maddy Stolk.
Waar wij altijd geweest zijn
Maddy Stolk
“Mijn oma gaf haar herinneringen terug aan de aarde. Mijn moeder hield ze krampachtig bij zich in de vorm van spullen en raakte verstrikt in het web van onuitgesproken verhalen in haar hoofd. Beiden waren niet bij machte hun geschiedenis te delen. Nu weerklinken hun stemmen in de mijne. Ik behoor tot de vrije generatie, de generatie van dragers. Vrij om te verwoorden wat verzwegen bleef, belast met de opdracht het niet verloren te laten gaan.”
Maddy Stolk’s Waar wij altijd geweest zijn is een roman die zacht maar indringend laat zien hoe verleden en heden in elkaar grijpen en hoe dat gebeurt via de levens van vrouwen. Het boek past naadloos binnen de recente toename binnen de ‘Indische literatuur’* waarin de ervaringen, stemmen en stiltes van vrouwen centraal staan, in plaats van het mannelijke, vaak koloniale perspectief.
In de kern draait het Stolk met deze roman om wat wordt doorgegeven en hoe iedere volgende generatie met de rugzak van de eerdere de uitdagingen van hun dagelijkse realiteit aangaat. Het zijn niet alleen de directe getuigen van oorlog en migratie die spreken, maar vooral de (klein)kinderen die proberen te begrijpen wat er is doorgegeven. Dat gebeurt in fragmenten: gewoontes, emoties, stiltes, en soms onverklaarbare reacties. De roman laat zien dat intergenerationele overdracht niet alleen bestaat uit tastbare, woordelijke herinneringen, maar ook uit verzwegen trauma’s en moeilijk te benoemen gevoelens van verlies en verbondenheid. Daarmee sluit het boek thematisch aan bij werken als De voormoeders (door Suze Zijlstra) en In haar voetsporen (door Lala Bohang & Lara Nuberg), waarin de auteurs ook zoeken naar vrouwelijke genealogieën en de vaak verborgen doorwerking van het koloniale verleden.
Tegen de achtergrond van de Japanse bezetting, de dekolonisatie en de komst naar Nederland wordt nergens een eendimensionaal beeld geschetst. De vrouwelijke personages knallen van de bladzijden af met hun eigen karakters, verlangens en tegenstrijdigheden. Ze zijn kwetsbaar en krachtig tegelijk, gevormd door geschiedenis maar er niet toe te herleiden. Dat maakt dit boek een waardevolle leeservaring en aanvulling op het arsenaal aan literatuur over (koloniale) intergenerationele overdracht, een literatuur van tussengebieden en gelaagde identiteiten, waarin het verleden niet afgesloten is, maar doorwerkt in het heden.
*NB: literatuur over en geschreven vanuit de context van voormalig Nederlands-Indië
Gerecenseerd door Joanne Mouthaan, universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden, penningmeester ESTSS en lid van de NtVP communicatiecommissie.
Meer leestips? Zie ook onze Doe-, lees-, kijk- en luistertips voor de zomervakantie!
